Op de veenweides van het Akkrumer Goedland krijgt landbouw een nieuwe richting. Waar eerder gras groeide voor melkvee, maakte melkveehouder Aen Age Jongbloed een proefveld geschikt voor lisdoddeteelt. Daarmee sluit hij aan bij de zoektocht van een groep Akkrumer boeren naar nieuwe gewassen op nattere veengrond.
Het perceel ging op de schop. Het waterpeil omhoog, de bodem anders bewerkt dan gebruikelijk. Inzaaien gebeurde met een mengsel van water en kiemende lisdoddezaadjes. Het eerste jaar stond in het teken van leren en experimenteren. De opkomst was goed. De echte productie moet nog komen, zodra de plant zich onder de grond verder uitbreidt en op nieuwe plekken weer bovenkomt.
De teelt in Akkrum staat niet op zichzelf. Op zes plekken in Fryslân is met lisdodde geëxperimenteerd, met positieve resultaten. Op percelen waar de plant al langer groeit, lijkt de teelt inmiddels goed op gang.
Op het Akkrumer perceel wordt nog gezocht naar de beste aanpak. Een deel van het veld is gemaaid, een deel blijft staan. ,,Myn boerehert seit: alles derôf en skjin op ’e nij begjinne mei rûge dong fan eigen bedriuw”, aldus Jongbloed. Tegelijk wordt onderzocht of juist niet maaien beter werkt, zodat de planten zich via wortelstokken sneller kunnen uitbreiden.
De toepassing van lisdodde is een belangrijke drijfveer. Het gewas wordt gebruikt als isolatiemateriaal voor energiezuinige woningen. De planten van Jongbloed en andere locaties gaan naar een boerderij in de polder De Hegewarren, tussen De Veenhoop en Grou. Daar worden ze gedroogd, fijngemaakt en versneden tot ruwe vezels. In Dokkum maakt Bouwgroep Dijkstra Draisma daar bouwplaten van. Het bedrijf wil de teelt opschalen naar circa honderd hectare. Landelijk staat deze ontwikkeling nog aan het begin.
Teelt op natte veengrond rond Akkrum remt bodemdaling en CO₂-uitstoot
De proef in Akkrum maakt deel uit van een driejarige samenwerkingspilot. Daarin werken onder andere Veenpolder De Hegewarren, Bouwgroep Dijkstra Draisma en provinsje Fryslân samen. Ook het kennis- en ontmoetingscentrum Biosintrum in Oosterwolde, het samenwerkingsverband VIP-NL en Studio Tjeerd Veenhoven in Groningen zijn betrokken. Elke partij vervult daarin een eigen rol, van het ontwikkelen van alternatieven voor de veenweidegebieden tot onderzoek, kennisdeling en toepassing in de bouw. Onderdeel daarvan is het opbouwen van een regionale keten voor biobased bouwmateriaal, met lisdodde als belangrijke grondstof.
Naast toepassing in de bouw levert lisdoddeteelt ook milieuwinst op. Door natte teelt wordt bodemdaling afgeremd en blijft CO₂ in de bodem opgeslagen. Daarmee ontstaat perspectief op een nieuw verdienmodel voor boeren in het veenweidegebied.
Jongbloed kijkt vooruit naar het komende groeiseizoen. Het streven is dat het veld in mei en juni volledig vol staat met lisdodde. Dat moment wil hij benutten om dorpsbewoners en andere belangstellenden uit te nodigen en te laten zien hoe de teelt en toepassing zich ontwikkelen.
Naast toepassing in de bouw levert lisdoddeteelt ook milieuwinst op. Door natte teelt wordt bodemdaling afgeremd en blijft CO₂ in de bodem opgeslagen. Daarmee ontstaat perspectief op een nieuw verdienmodel voor boeren in het veenweidegebied.
Jongbloed kijkt vooruit naar het komende groeiseizoen. Het streven is dat het veld in mei en juni volledig vol staat met lisdodde. Dat moment wil hij benutten om de mienskip uit te nodigen en te laten zien hoe de teelt en toepassing zich ontwikkelen.
- Meer op de site van Akkrumer Goedland
Foto's: Akkrumer Goedland en Noordoost.nl/Alex J. de Haan
