Het verzwaren van het stroomnet rond Akkrum-Nes is een ingrijpende operatie. De bouw van het nieuwe transformatorstation langs de afrit van de A32 is eind 2025 afgerond, maar de grootste klus begint nu pas. De komende jaren worden zwaardere kabels in een ringstructuur langs de omliggende dorpen aangelegd.
Meerdere aannemers en onderaannemers werken samen aan het project, dat inclusief voorbereiding bijna tien jaar beslaat. Netwerkbeheerder Liander probeert daarmee het groeiende capaciteitsprobleem in de regio structureel op te lossen.
Nieuwbouwwoningen in Akkrum-Nes en omliggende dorpen kunnen nu nog zonder problemen worden aangesloten, maar dat kan in de toekomst wel veranderen’’, vertelt een woordvoerder van Liander.In de ring van stroomkabels rondom Akkrum-Nes worden deze middenspanningshuisjes geplaatst als tussenschakel naar de woningen en bedrijven.
Voor grote stroomverbruikers ligt dat anders. Bedrijven die veel vermogen vragen, staan sinds april 2021 op een wachtlijst. Ze moeten er rekening mee houden dat Liander voor de volledige verzwaring nog circa drie jaar werk rekent.
Het nieuwe transformatorstation is al langer klaar, maar nog niet officieel aangesloten op het 20 kV-net. Begin dit jaar zijn met een meetwagen de kabels tussen Akkrum en de aansluiting op het hoofdnet in Oudehaske getest. De kabels zijn goed bevonden, maar de officiële aansluiting volgt pas na aanvullende werkzaamheden, die eind juli worden uitgevoerd. Daarna volgt de koppeling met de onderliggende verdeelstations in de dorpen in de omgeving.
Kilometers en nog eens kilometers stroomkabel
Negen meer dan vuistdikke kabels lopen sinds eind 2025 vanaf Oudehaske naar het nieuwe station. Het 9,5 kilometer lange tracé gaat onder het spoor, het Heerenveens Kanaal en rijksweg A32 door en komt via de berm langs de Rijksstraatweg uit bij het station. De kabels zijn gelegd door aannemerscombinatie Heijmans, Van Voskuilen en Pol Infratechniek uit Leeuwarden. De komende jaren worden ze verder doorgetrokken naar de dorpen.
Liander werkt toe naar een volledig 20 kV-distributienet in en rond Akkrum. ,,Dêrom pleatse wy ek in soad nije distribúsjeromtes. Sa kinne wy de spanning better beheare en ferlies foarkomme’’, aldus een woordvoerder. Totdat het netwerk volledig is omgebouwd, ontstaat een hybride situatie: een 20 kV-ruggengraat voor stabiliteit, terwijl het bestaande 10 kV-net blijft functioneren.
Het nieuwe regelstation wordt aangesloten op een ring van in totaal zevenenvijftig kilometer nieuwe stroomkabels. In hetzelfde project komen twaalf nieuwe distributieruimtes. Drie daarvan zijn bestemd voor Akkrum-Nes. In Terherne, Jirnsum, Grou en Aldeboarn – die aan dezelfde ringstructuur liggen – volgen er nog eens negen. Daarnaast worden in de wijken 71 middenspanningsruimtes geplaatst.
,,Wy binne hjir al jierren mei dwaande. It is in gigantyske operaasje, mar wy moatte it no goed en takomstbestindich oanpakke’’, aldus Liander.
Het bestaande transformatorstation van Liander aan Lange Miente loopt tegen zijn grenzen aan
Tekort op piekmomenten op de Lange Miente in Akkrum
Het verdeelstation aan de Lange Miente loopt op drukke momenten tegen zijn grenzen aan. Zonder ingrijpen ontstaat in het gebied een tekort aan stroom. Kabels en verdeelstations raken tijdens piekbelasting overvol. Dat vergroot de kans op slijtage en storingen. Om die reden mag Liander geen nieuwe grootverbruikers aansluiten en bestaande bedrijven geen extra vermogen toekennen. De huidige 10 kV-kabels worden daarom vervangen door zwaardere varianten met dubbele capaciteit.
Bedrijven op de wachtlijst
Sinds april 2021 staan bedrijven, instellingen en agrarische ondernemingen met een grote stroomvraag op een wachtlijst. Het gaat onder meer om ligboxenstallen, productiehallen en grote koelinstallaties. Uit onderzoek bleek in november 2025 dat er geen flexibel vermogen beschikbaar is bij klanten met een bestaande aansluiting boven 500 kilowatt (kW) op het elektriciteitsnet.
Liander heeft een wachtlijst van veertien klanten in de dorpen die op het transformatorstation in Akkrum zijn aangesloten. Welke klanten of in welke sector ze zitten, wil Liander niet zeggen. Negen klanten willen meer stroom gebruiken, in totaal ongeveer 3 MW. Vijf klanten willen graag stroom terugleveren. In die gevallen gaat het om minder dan 1 MW. Dat lukt op dit moment dus niet.
Liander heeft nog geen bedrijven bereid gevonden om tegen vergoeding tijdelijk minder stroom af te nemen bij dreigende overbelasting. De netbeheerder onderzoekt of deelname aan congestiemanagement verplicht kan worden als vrijwillige afspraken uitblijven. Er zijn nog geen contracten gesloten.
Oplossing in 2029
De structurele oplossing wordt rond het vierde kwartaal van 2029 verwacht. Zodra het nieuwe station volledig is geïntegreerd en de ring met zwaardere kabels gereed is, stijgt de beschikbare capaciteit naar circa 40 megawatt.
Foto's: Liander en Noordoost.nl/Alex J. de Haan
Een medewerker van Pol Infratechniek uit Leeuwarden maakt een kabelmof aan de stroomkabel op het terrein van het nieuwe transformatorstation in Akkrum
De kabels uit Oudehaske komen vanuit de grond in het transformatorstation.
Een medewerker van Liander zet een schakelaar om in het gloednieuwe transformatorstation langs A32 bij Akkrum
