Dankzij Jan Calsbeek bleef het karakteristieke water de Trigreppel in Akkrum behouden, kwamen plannen voor woningbouw en scholen van de grond en werd de historie van Akkrum zorgvuldig vastgelegd. Vrijdag 3 juli 2026 wordt de oud-directeur Gemeentewerken honderd jaar. Hij zette zich tientallen jaren lang op tal van manieren voor het dorp in. Hij woont nog steeds zelfstandig aan de Dringelstrjitte, in de schaduw van de Terptsjerke in het centrum van Akkrum.
Zijn dochter Jitske Tuimaka-Calsbeek, die zelf in Akkrum woont, organiseert samen met haar broer Jelle het verjaardagsfeest. Als bijzondere verrassing bieden de kinderen hun vader om 9.00 uur een aubade aan. Een doedelzakband speelt bij zijn woning aan de Dringelstrjitte 17. Belangstellenden zijn welkom.
Serenade voor Jan Calsbeek
Op 3 july 2026 wurdt ús heit Jan Calsbeek 100 jier. Om 9 oere moarns bringt in doedelzakband him in serenade by him thús oan de Dringelstrjitte 17. We soene it moai fine as ek oaren dêrfan genietsje. De boargemaster sil fertsjintwurdige wurde troch wethâlder Rolie Tromp. In kaartsje yn de bus mei in lokwinsk of in moaie herinnering wurdt op priis steld. De bern.
Een van zijn eerste grote verdiensten voor Akkrum was het behoud van de Trigreppel. Toen Jan Calsbeek in 1953 bij de gemeente Utingeradeel ging werken, kreeg hij de opdracht om de vaart te dempen. Daar dacht hij anders over. De Trigreppel herinnerde hem aan een boottochtje uit zijn jeugd met zijn pake Johannes Wiersma, boer op de Iperen Poarte in Nes (H). Jan wist de burgemeester op een besneeuwde avond mee te krijgen naar Aldeboarn. Die raakte onder de indruk van de sfeer langs de Boarn. De Trigreppel bleef vervolgens bestaan en is nog altijd een karakteristiek stuk water in het dorp.
Onder zijn verantwoordelijkheid kwamen onder meer woningbouwplannen aan de Sinnebuorren, de UT-wei en in Akkrum-Oost van de grond. Daar stond eerder de Friesche Coöperatieve Exportslachterij, die van 1917 tot 1964 in bedrijf was. Ook de uitbreidingen richting De Hemmen en Leppehiem kregen in zijn jaren vorm.
Calsbeek wist volgens zijn familie handig gebruik te maken van landelijke regelingen. Daardoor was in Utingeradeel geregeld meer mogelijk dan in andere gemeenten, bijvoorbeeld bij woningbouw en extra ruimte voor scholen. Bouwplannen besprak hij thuis met zijn vrouw Akke Calsbeek-van der Wal, die met een praktische blik ontwerp- en gebruiksfouten wist aan te wijzen.
,,Hij zag mogelijkheden waar anderen vooral regels zagen''
Staatsieportret voor het gemeentehuis van Utingeradeel aan de Galemaleane in Akkrum
Jan en Akke Calsbeek waren ook buiten het werk sterk betrokken bij Akkrum. Hij werd trainer bij de korfbalclub. Jarenlang zetten beiden zich in voor het jeugdkorfbal van de Akkrumer Korfbal Club. Samen met zijn broer introduceerde Jan Calsbeek het binnenkorfbal in de veilinghal: de eerste echte zaalcompetitie in Nederland.
Karmaster en schrijver
Jan bleef ook lang actief als karmaster voor It Bûn fan Fryske Toanielselskippen. Hij beoordeelde en jureerde toneelvoorstellingen, een taak die hij als jonge jongen al leerde door met zijn vader mee te gaan. Later trokken Jan en Akke vele avonden samen op als duo-karmasters. Beiden waren ook actief bij het Akkrumer Toaniel. Daarnaast schreef Jan revues en toneelstukken en vertaalde hij werk in het Fries. Met de opbrengsten daarvan werden goede doelen in Akkrum ondersteund.
Voor zijn brede maatschappelijke inzet werd hij koninklijk onderscheiden. Zelf vertelde hij altijd met enige trots dat Akke al eerder én met een hogere onderscheiding werd gewaardeerd.
In 2024 tijdens Tsjerkepaad in de Terptsjerke samen met vrijwilligers Janny Bijlsma en Aris Hardeman.
Na de opname van Akke in zorgcentrum Leppehiem vanwege dementie bleef Jan Calsbeek in hun woning wonen. Zijn vrouw overleed in 2018. Vorig jaar overleed dochter Willemke, een groot verdriet voor de familie.
Schilderen en lezen gaan niet meer zo gemakkelijk als voorheen, maar Jan Calsbeek blijft bezig. Hij experimenteert in de keuken, maakt eigen jam, werkt bijna dagelijks even in de tuin en klust rond het huis. Via e-mail houdt hij contact met familie en bekenden.
De verjaardag wordt daarnaast gevierd in de oude sluiswachterswoning in Goingarijp, met zijn kinderen, zeven kleinkinderen, zes achterkleinkinderen en hun aanhang. Het eerste achterachterkleinkind is onderweg. Zelf vindt Jan Calsbeek het bereiken van de honderd jaar niet eens zo bijzonder: veel familieleden gingen hem daarin voor.
Foto's: Noordoost.nl/Alex J. de Haan
